ಕುದುರೆಮುಖ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ದಟ್ಟ ಕಾಡು, ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗುವ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳಿಂದಾಗಿ ಕುದುರೆಮುಖ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಿಯರು ಹಾಗೂ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಪ್ರಿಯರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೂ ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.
ಕುದುರೆಮುಖ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಹೇಗೆ?ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಕುದುರೆಮುಖ’ ಎಂದರೆ ಕುದುರೆಯ ಮುಖ ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಬೆಟ್ಟದ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಅದು ಕುದುರೆಯ ಮುಖದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುವ ಕಾರಣ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಕುದುರೆಮುಖ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಶಾಲ ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.
ಕುದುರೆಮುಖದ ಎತ್ತರಕುದುರೆಮುಖ ಶಿಖರವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,892 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸುಮಾರು 600.57 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದಟ್ಟ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಶೋಲಾ ಅರಣ್ಯ, ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜಲಮೂಲಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಸಾಂಬಾರ್, ಕರಡಿ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ಜಿಂಕೆ, ಲಂಗೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಲಬಾರ್ ಟ್ರೋಗನ್, ಮಲಬಾರ್ ವಿಸ್ಲಿಂಗ್ ಥ್ರಷ್ ಮತ್ತು ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪಾರಿವಾಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೂ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಕುದುರೆಮುಖ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ಕುದುರೆಮುಖದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್. ಕಾಡಿನ ದಾರಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಟ್ರೆಕ್ ನಂತರ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಜಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಕುದುರೆಮುಖ ಶಿಖರದ ಟ್ರೆಕ್ ಸುಮಾರು 20 ಕಿ.ಮೀ. ಹೋಗಿ-ಬರುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಟ್ರೆಕ್ಕರ್‌ಗಳು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕು. ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರ ಕುದುರೆಮುಖದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಸಮಯವೆಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಭಾರಿ ಮಳೆಯ ಕಾರಣ ಕೆಲವು ಟ್ರೆಕ್ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಸಮೀಪದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳುಕುದುರೆಮುಖ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲಸ, ಹಾನೂಮಾನ್ ಗುಂಡಿ ಜಲಪಾತ, ಕದಂಬಿ ಜಲಪಾತ, ಗಂಗಾಮೂಲ ಮತ್ತು ಹೊರನಾಡು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನೋಡಬಹುದು. ಗಂಗಾಮೂಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತುಂಗಾ, ಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಗಳ ಉಗಮಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸೂಚನೆಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಮಾಡಬಾರದು. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಕಸ ಎಸೆಯಬಾರದು, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಬಾರದು ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬಂಡೆಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಫಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.ಕುದುರೆಮುಖವು ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಸಿರು ಸೌಂದರ್ಯ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಂಜು, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಸಾಹಸವನ್ನು ಒಂದೇ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಅದ್ಭುತ ತಾಣವಾಗಿದೆ.